Grenzen, migratiebeleid en mensen onderweg

Externalisatie; transitzones; migratietrajecten; grenswerk; deportatie; vrijwilliger terugkeer programma’s; detentie; pushbacks

De denizen rebel. Trajecten van verborgen dak- en thuisloosheid in de schaduw van de welvaartsstaat.

Omschrijving: Het onderzoek wil trajecten van dak- en thuisloosheid bij migranten in Gent capteren door middel van etnografische methodes, d.w.z. observaties en informele gesprekken. We gaan op zoek naar hoe zij hun thuisloosheid ervaren en hoe ze zich verhouden tot verschillende diensten en vrijwilligerswerkingen in de stad. Sommige van deze dak- en thuisloze mensen hebben het bijzonder moeilijk omdat de toegang tot sociale grondrechten afhankelijk is van hun verblijfstatuut. Het recht op wonen is echter een mensenrecht die gerealiseerd moet worden voor alle mensen. Het doel van het doctoraatsproject is: • Het vastleggen van trajecten van migranten dak en thuisloosheid in Gent • Inzicht verwerven in de inspanningen en antwoorden van het (lokaal) sociaal beleid en maatschappelijk werk in het omgaan met dak- en thuisloosheid in het leven van mensen • Co-creëren van kennis met de dak- en thuislozen als bondgenoten in het streven van sociaal werk naar sociale rechtvaardigheid.
Promotor(en): Griet Roets , Koen Hermans
Onderzoek(st)er(s): Sophie Samyn
Faculteit(en): Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen
Periode: 2020 - 2024

De nexus tussen het migratie- en ontwikkelingsbeleid in het buitenlands beleid van de Europese Unie

Omschrijving: Dit doctoraatsonderzoek focust op de migratiesamenwerking tussen de Europese Unie en derde landen (herkomst- en transitlanden) en op het externe migratiebeleid van de EU. In het bijzonder wordt de zogenaamde nexus tussen migratie en ontwikkeling in het EU extern beleid onderzocht. De focus ligt op de opkomst van de migratie-ontwikkelingsnexus in het EU-beleid, de verbindingen tussen migratie en ontwikkeling zowel als narratief en als beleid, en de aanpak en interesses van de verschillende EU instellingen op het gebied van migratie en ontwikkeling. Een theoretische bijdrage van dit onderzoek is de toepassing van advocacy coalition framework op het migratie-ontwikkelingsbeleid.
Promotor(en): Christof Roos
Onderzoek(st)er(s): Jan Orbie
Faculteit(en): Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen
Periode: 2018 - 2023

De omzetting van de terugkeermigratieregeling in Europa en Gambia

Omschrijving: Dit onderzoeksproject behandelt de vertaling van het terugkeermigratieregime in Europa in Gambia. Het onderzoekt eerst de discursieve onderbouwing van een dergelijke regeling, door in het bijzonder in te gaan op de legitimering van de beleidsdoelstelling van duurzame herintegratie. Vervolgens worden de verschillende configuraties van begeleide terugkeer en re-integratie in geselecteerde Europese staten onderzocht. Verder wordt onderzocht in hoeverre verschillende niet-overheidsactoren en met name lokale maatschappelijke organisaties betrokken zijn bij de externalisering van de grens van Europa naar Gambia. Ook wordt gekeken naar de ambivalente betrokkenheid van repatrianten bij de communicatiepraktijken van internationale organisaties en naar de praktijken en discoursen van zelfgeorganiseerde groepen repatrianten.
Promotor(en): Ine Lietaert , Joris Schapendonk
Onderzoek(st)er(s): Rossella Marino
Faculteit(en): Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen
Periode: 2019 - 2023

Geen straat zonder toekomst? Kritische perspectieven op sociaal werk met/voor mensen zonder wettig verblijf

Omschrijving: De structurele uitsluiting van mensen zonder wettig verblijf uit de Belgische samenleving, hun beperkte rechten en beperkte toegang tot sociale diensten maakt het voor sociaal werkers en vrijwilligers moeilijk om meer dan enkel materiële steun te verlenen, gesitueerd in het heden. Dit onderzoeksproject wil juist een dieper inzicht verwerven in structurele sociale ondersteuningspraktijken en specifieke benaderingen van sociaaljuridische en psychosociale steun via etnografische onderzoeksmethodes. Zo focust het project op lokale en gemeentelijke initiatieven die voorwaardelijke welzijnsvoorzieningen, namelijk onderdak, koppelen aan intensieve sociale begeleiding rond bepaalde toekomstperspectieven voor mensen zonder wettig verblijf. Tegelijkertijd tracht het onderzoek te omvatten hoe sociaal werkers, vrijwilligers en mensen zonder wettig verblijf zelf informele vormen van sociale steun construeren.
Promotor(en): Robin Vandevoordt , Ine Lietaert , Ellen Desmet
Onderzoek(st)er(s): Soline Ballet
Faculteit(en): Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen , Faculteit Recht en Criminologie
Periode: 2021 - 2025

Gender(on)gevoeligheid bij de geloofwaardigheidsbeoordeling van verzoeken op grond van seksueel of gendergerelateerd geweld in de Europese procedure voor internationale bescherming

Omschrijving: Lores PhD weerspiegelt de bezorgdheid van het VN-vluchtelingenagentschap (UNHCR, 2013) dat asielinstanties geloofwaardigheidsbeoordelingen zouden baseren op stereotiepe en onjuiste percepties van gender. Haar onderzoek heeft tot doel de gender(on)gevoeligheden in beoordelingen van verzoeken gebaseerd op seksueel of gendergerelateerd geweld (SGG) in de Europese procedure om internationale bescherming te analyseren (verdergaand dan alleen 'verkrachting' als een vorm van SGG). Haar onderzoek zal gegevens verzamelen uit 3 complementaire bronnen: bestaande literatuur, asielinstanties (via rechtspraakanalyse en KAP (Knowledge, Attitudes and Practices) surveys) en verzoekers om internationale bescherming zelf (via kwalitatieve interviews). Deze triangulatie van input zal het inzicht in de verzoekprocedure om internationale bescherming en de genderspecifieke juridische uitdagingen erin vergroten en zal bijdragen tot de verdere theorievorming van asielspecifieke genderstudies.
Promotor(en): Ellen Desmet , Ines Keygnaert
Onderzoek(st)er(s): Lore Roels
Faculteit(en): Faculteit Recht en Criminologie , Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen
Periode: 2021 - 2025

Gestrand in Europa? Een etnografisch onderzoek naar de il/legalisatie van migranten in Europese 'transitzones'.

Omschrijving: Europese overheden maken een onderscheid tussen irreguliere en reguliere migranten door gebruik te maken van een breed scala aan wetten, administratieve procedures en politiepraktijken. Dit onderzoeksproject biedt een casestudy naar de productie van illegaliteit onder migranten in de specifieke context van Noord-Europese transitzones. Enerzijds onderzoekt het de sociaaljuridische processen waarmee overheidsactoren migranten in transitzones in een positie van illegaliteit duwen. Hoe gebruiken verschillende staten, bijvoorbeeld, de EU-wetgeving om asielaanvragen van migranten te weigeren en/of te omzeilen? En welke invloed heeft dit op het migratietraject? Anderzijds onderzoekt dit project de sociaaljuridische ondersteuning die migranten in transitzones krijgen aangeboden (door overheidsactoren, het maatschappelijk middenveld of onder migranten zelf), aangezien die steun een strategie kan zijn om de illegale status van migranten tegen te gaan en hun aanwezigheid te legaliseren.
Promotor(en): Robin Vandevoordt , Ellen Desmet
Onderzoek(st)er(s): Maud Martens
Faculteit(en): Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen , Faculteit Recht en Criminologie
Periode: 2022 - 2026

Gezinnen onderweg. Een longitudinale etnografie naar de trajecten van gezinnen in het Belgische asielregime

Omschrijving: Dit doctoraatsonderzoek bestaat uit een longitudinale etnografie naar de ervaringen van gezinnen tijdens de asielprocedure in België. Door het proces van de asielaanvraag als startpunt te nemen, volgt het een aantal gezinnen doorheen de verschillende fasen van hun asieltraject: van hun verblijf in het opvangcentrum, totdat zij zich ofwel vestigen in lokale gemeenschappen, ofwel te maken krijgen met een negatieve beslissing en geconfronteerd worden met terugkeer/uitzettingsmaatregelen. Gebruik makend van verschillende etnografische methoden - participerende observatie, huisbezoeken, narratieve interviews - analyseert de onderzoeker hoe gezinnen betekenis geven aan, en ingaan tegen processen van in/uitsluiting in hun dagelijks leven, in deze verschillende geografische en institutionele settings. Daarnaast besteedt het onderzoek in het bijzonder aandacht aan de manier waarop (dominante) familienormen vorm geven aan migratiepolitiek.
Website onderzoeksproject: https://soc.kuleuven.be/anthropology/staff/00134571/view
Promotor(en): Karel Arnaut , Ilse Derluyn
Onderzoek(st)er(s): Elsemieke van Osch
Faculteit(en): Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen
Periode: 2019 - 2024

Hulpverlening onder protest. De politiek van burgersolidariteit met geïllegaliseerde migranten.

Omschrijving: In Europa zijn talloze burgerinitiatieven ontstaan uit solidariteit met migranten die geïllegaliseerd worden door verschillende overheden. Sommige van deze burgerinitiatieven koppelen humanitaire hulpverlening (bvb. materiële hulp) aan een strategie om bredere sociale en politieke verandering teweeg te brengen (bv. protesten). Op basis in etnografisch veldwerk bij burgerinitiatieven die actief zijn in Brussel, Vlaanderen, Duinkerke en over heel Europa, onderzoekt dit project wat deze burgerinitiatieven onderscheidt van zowel professionele NGOs als radicale sociale bewegingen, met welke dilemma’s zij geconfronteerd worden, en hoe zij daarmee omgaan.
Promotor(en): Robin Vandevoordt
Onderzoek(st)er(s): Robin Vandevoordt
Faculteit(en): Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen
Periode: 2019 - 2022

Performatief verwantschap met geillegaliseerde migranten. Een vergelijking van de praktijken van gastvrijheid in Brussel en Rome

Omschrijving: Hoewel de zogenaamde Europese migratiecrisis weergalmt in een steeds vijandiger wordend grensbeleid van de EU en in een antimigrantenretoriek, heeft het ook aanzet gegeven tot allerlei solidariteitsinitiatieven van burgers met migranten over het hele continent. In deze context kwam het thuis opvangen van migranten tot stand als een nieuw, raadselachtig en fascinerend fenomeen. Dit onderzoeksproject beoogt om als een van de eersten een systematische analyse uit te voeren van de gastvrijheidspraktijken - het bieden van onderdak aan huis - en de sterk affectieve familie-achtige relaties (fictieve verwantschapspraktijken) die ontstaan tussen migranten die illegaal zijn gemaakt door de staat en hun gastheren en -vrouwen in de stad in Brussel en Rome.
Promotor(en): Robin Vandevoordt , Lesley Hustinx
Onderzoek(st)er(s): Julija Kekstaite
Faculteit(en): Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen , Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen
Periode: 2021 - 2025

PROTECT Het recht op internationale bescherming. Een schommeling tussen globalisering en nativisatie?

Omschrijving: PROTECT Het recht op internationale bescherming. A Pendulum between Globalization and Nativization?' is een door de EU gefinancierd onderzoeksproject dat op 1 februari 2020 van start is gegaan. We bestuderen de impact van de Global Compacts on Refugees and Migration van de VN, twee niet-bindende kaders die internationale samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid promoten als sleuteloplossingen om de wereldwijde vluchtelingenstromen aan te pakken. Door te bestuderen hoe de Compacts worden ontvangen en geïmplementeerd in verschillende landen, en hoe ze interageren met bestaande juridische kaders en governance architecturen, onderzoeken we de impact van de Compacts op het recht van vluchtelingen op internationale bescherming
Promotor(en): Frank Caestecker
Onderzoek(st)er(s): Eva Ecker
Faculteit(en): Faculteit Economie en Bedrijfskunde
Periode: 2020 - 2023

Veilig bij de buren? Wettelijke en feitelijke bescherming van gedwongen migranten in het Globale Zuiden: perspectieven op en vanuit Marokko.

Omschrijving: De EU streeft er in toenemende mate naar om haar internationale verantwoordelijkheid voor de bescherming van vluchtelingen en andere migranten uit te besteden of te 'externaliseren' aan derde landen, zoals Marokko. Dit doctoraatsonderzoek bekijkt, vanuit een multidisciplinair perspectief, welke juridische en feitelijke bescherming er voor gedwongen migranten bestaat in Marokko. Het onderzoek evalueert de extraterritoriale verantwoordelijkheid van staten onder internationaal vluchtelingen- en mensenrechtenrecht (doctrinair rechtsperspectief), onderzoekt wat migranten zelf zoeken en begrijpen als bescherming, of ‘beschermingsbewustzijn’ (rechtsantropologisch perspectief), en bekijkt Marokko’s Afrika-diplomatie inzake asiel en migrantenrechten (kritisch beleidsperspectief).
Promotor(en): Ellen Desmet
Onderzoek(st)er(s): Ruben Wissing
Faculteit(en): Faculteit Recht en Criminologie
Periode: 2018 - 2022