Onderwijsdag: een blik op toekomstgericht onderwijs aan de UGent

(29-11-2021) Hoe kunnen we onze studenten maximaal voorbereiden op de toekomst?

Die vraag was het vertrekpunt van de Onderwijsdag, die plaatsvond op vrijdag 19 november in Het Pand. Je kon er verschillende sessies volgen: hoe zorgen collega’s voor futureproof onderwijs?

Onderwijsvisie met 3 speerpunten

Denk breed. Blijf onderzoeken. Steun talent. Bouw mee. Verleg grenzen. Kies kwaliteit. We kennen ze allemaal: de strategische onderwijsdoelstellingen van de UGent. Toch is het tijd voor een grondige evaluatie, aldus professor Ilse De Bourdeaudhuij, directeur Onderwijsaangelegenheden. “Zijn de onderwijsdoelstellingen nog voldoende actueel? En vooral: zijn ze futureproof?”, zo daagde ze de aanwezigen van de Onderwijsdag uit in haar keynote ‘Heeft de UGent ze nog alle zes op een rij?’

Ilse De Bourdeaudhuij: “Door de razendsnel veranderende maatschappij staan we voor belangrijke uitdagingen, die we graag omvormen tot kansen. Dit is het moment om onze onderwijsprogramma’s eens onder de loep te leggen. De UGent focust daarom op drie speerpunten op vlak van onderwijs: meer future proof curricula, meer inzetten op levenslang leren en een optimale blend@UGent - onderwijs on en off campus.”

T-shaped de toekomst in

De vernieuwde onderwijsstrategie gaf bij de genodigden van de Onderwijsdag stof tot nadenken, zo bleek uit de gesprekken die op gang komen. Wat houden futureproof curricula concreet in? Waar zijn al stappen gezet? En waar liggen de uitdagingen?

Professor Hennie De Schepper is de onderwijsdirecteur van de faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur. Ze vindt het erg belangrijk om voldoende te focussen op de soft skills van studenten: “Onze opleidingen richten zich vooral op de technische competenties. Daarom proberen we wat meer te werken aan hun soft skills. Dat doen we via een projectlijn. Onze studenten leren zo communiceren, samenwerken en presenteren - zowel aan peers als aan leken.”

Wat Hennie De Schepper aanhaalt, sluit naadloos aan bij wat aan bod kwam in de sessie “T-shaped de toekomst in”. Het doel is om afgestudeerden te vormen tot T-shaped professionals, alumni die zowel specialist als generalist zijn. Daarom is het belangrijk om in opleidingen ook competenties aan te brengen - én te evalueren - die breder gaan dan een specifieke opleiding.

Onderwijsdirecteur Ilse De Bourdeaudhuij: “Aan de UGent zijn we zeer goed in het verticale deel van de T, die staat voor grondige, onderzoeksgebaseerde domeinkennis. Maar zijn we ook goed in het horizontale deel: de algemene kennis? Met andere woorden: hebben studenten voldoende generieke competenties als ze afstuderen? En aansluitend: zijn we wel zeker dat studenten over die competenties beschikken? Heel wat opleidingen evalueren dit nog niet voldoende.”

Welke generieke competenties belangrijk zijn, hangt af van de opleiding. Als opleiding kies je zelf hoe je dat zo optimaal mogelijk invult. Dat kan bijvoorbeeld via een apart vak, een leerprogramma of een project.

Internationalisering via stepping stones

Toekomstgericht onderwijs is onderwijs met een blik op de wereld, dat is een no brainer. Onderwijsprogramma’s aan de UGent omvatten vandaag al heel wat internationaliseringsinitiatieven, o.m. via buitenlandse studenten die hier studeren, of UGent-studenten die in het buitenland studeren. De UGent wil nog sterker inzetten op internationalisering. Ilse De Bourdeaudhuij: “We zien internationalisering steeds meer via het stepping stone principle. Het volstaat niet meer om studenten enkel in hun masterjaren een buitenlandse ervaring te geven. Integendeel: je bouwt de blik op de wereld op vanaf de eerste bachelor, en via diverse initiatieven, van bvb. korte gastlessen tot buitenlandse onderwijservaringen.”

De sessie ‘Stepping stone principle: International learning opportunities’ op de Onderwijsdag ging dieper in op het belang van internationalisering. Jennifer Sartor, onderwijsbegeleider aan de faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur: “Ik merk dagelijks dat internationalisering altijd maar belangrijker wordt. Ook wij werken voor onze opleidingen meer en meer samen met internationale collega’s. Dat is van belang om een bredere blik te hebben op de dingen.”

Meer interdisciplinariteit

Komen studenten voldoende in contact met andere disciplines? Ook dat onderwerp kwam aan bod in de keynote en inspiratiesessies op de Onderwijsdag.

Ilse De Bourdeaudhuij: “Interdisciplinariteit kan zowel via minors en majors als via keuzevakken. Studenten kunnen samen casussen aanpakken. Als ze samen complexe problemen oplossen, leren ze elkaars denkkaders kennen. Dat kan zowel binnen de faculteit als tussen verschillende faculteiten, of zelfs internationaal. In de toekomst zien we via ENLIGHT nog heel wat meer opportuniteiten opduiken.”

In het vakgebied van professor Emelien Lauwerier (faculteit Psychologie en Pedagogische wetenschappen en faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen) is interdisciplinariteit alvast erg belangrijk, misschien zelfs van levensbelang.

Emelien Lauwerier: “Medische problemen bekijk je het best vanuit verschillende perspectieven. Neem nu chronische pijn: als je die problematiek probeert te beantwoorden enkel vanuit de medische wereld, krijg je een groot deel van de oplossing - maar niet alles. Onze studenten moeten de kans krijgen om zowel vanuit zorg als vanuit welzijn over verschillende vraagstukken na te denken.”

Maatschappelijke verankering

Met challenge based education, een methodiek om uitdagingen vanuit de maatschappij binnen te brengen in het onderwijs, bereid je studenten grondig voor op de maatschappij en de uitdagingen die er aanwezig zijn.

Ilse De Bourdeaudhuij: “Challenge based education is een troef voor toekomstgericht onderwijs. Vanuit challenges zetten onze lesgevers hun studenten aan het werk. Een mooi voorbeeld zijn de living labs en de regional academy aan onze universiteit.”

Zo legt Annelies Van Caenegem (faculteit Wetenschappen) in de parallelsessie ‘In the field en online’ uit hoe geïntegreerd internationaal projectwerk een essentieel onderdeel is in de masteropleiding die zij geeft, geografie en geomatica: “Als begeleiders stimuleren we onze studenten om theoretische inzichten om te zetten in de praktijk. We willen dat studenten zelf hun weg zoeken en zelf initiatieven nemen. Dat is volgens mij heel belangrijk: als ze relevante ervaring opdoen, gaat hun expertise niet verloren.”

Eenzelfde ervaring is te horen bij gastprofessor Stéphanie De Coensel (faculteit Recht en Criminologie). Zij houdt tijdens haar lessen rekening met de snel veranderende maatschappij, bijvoorbeeld via het lesprogramma ‘legal design’, een methode om recht toegankelijker te maken aan de hand van designtechnieken. “Recht is vaak niet ontworpen op maat van de burger. Daarom is het hoog tijd om het recht toegankelijker te maken. Het is belangrijk voor de maatschappij, maar ook voor de arbeidsmarkt. Alle grote bedrijven zijn zich momenteel aan het heruitvinden op dit moment, en daar willen we meer op inzetten. Met interactieve workshops en hoorcolleges zowel van juristen als van experten uit andere domeinen maken we dan ook de link met de maatschappij en de werkvloer.”

Het zijn slechts enkele reacties die te horen waren op de Onderwijsdag. Maar één ding is zeker: de komende jaren worden uitdagend en boeiend!

Meer info